Kamu alımlarının şeffaf, rekabetçi ve hukuka uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel amacıdır. Ancak uygulamada idarelerin hatalı işlemleri, hukuka aykırı değerlendirmeleri veya mevzuatın yanlış yorumlanması nedeniyle istekliler hak kaybına uğrayabilmektedir. Bu süreçte devreye giren Kamu İhale Kurumu (KİK), idari denetim merci olarak görev yapsa da, Kurul kararlarının da hukuka aykırılık teşkil etmesi mümkündür. İşte bu noktada, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak, KİK kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulması ve ihalenin iptali davası açılması gündeme gelir.

Kamu İhale Kurumu (KİK) Kararlarına Karşı Başvuru Yolları

Kamu ihale hukukunda, bir ihale işlemine karşı doğrudan dava açılması kural olarak mümkün değildir. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve Kamu İhale Kanunu sistematiğinde, dava açmadan önce tüketilmesi gereken zorunlu idari başvuru yolları öngörülmüştür. İhale sürecindeki hukuka aykırılıklar için öncelikle ihaleyi yapan idareye, ardından sonuç alınamazsa Kamu İhale Kurumu’na başvurulması şarttır.

Şikayet ve İtirazen Şikayet Süreçleri

4734 sayılı Kanun’un 54. ve devamı maddelerine göre, bir istekli veya potansiyel istekli, hukuka aykırı olduğunu düşündüğü bir işlem hakkında öncelikle ihaleyi yapan idareye “şikayet” başvurusunda bulunmalıdır. İdarenin bu başvuruyu reddetmesi veya 10 gün içinde cevap vermemesi (zımni ret) durumunda, bu kararın tebliğinden veya sürenin bitiminden itibaren 10 gün içinde Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekir. Bu başvuru, dava şartıdır. KİK’e başvurulmadan açılan davalar, idari merci tecavüvü nedeniyle reddedilir. KİK, yapacağı inceleme sonucunda ihalenin iptaline, düzeltici işlem belirlenmesine veya başvurunun reddine karar verebilir.

İhalenin İptali İçin İdare Mahkemesinde Dava Açma Süreci

Kamu İhale Kurulu’nun verdiği kararlar, kesin ve icrai nitelikteki idari işlemlerdir. Eğer KİK, itirazen şikayet başvurusunu reddederse veya isteklinin talebini tam olarak karşılamayan bir karar verirse, bu karara karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. Bu dava, ihale sürecinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimini sağlar.

Dava Açma Süresi ve İvedi Yargılama Usulü

İhale davaları, genel idari yargılama usulünden ayrılarak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/A maddesinde düzenlenen “ivedi yargılama usulü“ne tabidir. Bu usul, yargılamanın daha hızlı sonuçlandırılmasını amaçlar. Buna göre, KİK kararının tebliğinden itibaren dava açma süresi 30 gündür. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup, kaçırılması durumunda dava reddedilir. Ayrıca, KİK Ankara’da bulunduğu için, Kurul kararlarına karşı açılacak davalarda yetkili ve görevli mahkeme münhasıran Ankara İdare Mahkemeleridir.

Yürütmenin Durdurulması Talebi ve Önemi

İptal davası açılması, kendiliğinden ihalenin veya sözleşme sürecinin durmasını sağlamaz. İdare, KİK kararı sonrası sözleşme imzalama aşamasına geçebilir. Sözleşme imzalandıktan sonra ise ihalenin iptali süreci daha karmaşık hale gelebilir ve telafisi güç zararlar doğabilir. Bu nedenle, dava dilekçesinde mutlaka “yürütmenin durdurulması” talep edilmelidir. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmeyi durdurma kararı verebilir. Bu karar, dava sonuna kadar ihale sürecini dondurur.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İhaleyi yapan idareye şikayet etmeden doğrudan dava açabilir miyim?

Hayır, açamazsınız. Kamu ihale hukukunda “idari başvuru yollarının tüketilmesi” zorunluluğu vardır. Önce ihaleyi yapan idareye şikayet, ardından Kamu İhale Kurumu’na (KİK) itirazen şikayet başvurusunda bulunmanız gerekir. Bu aşamalar tamamlanmadan açılan davalar, mahkemece usulden reddedilir ve dosya ilgili merciye gönderilir.

2. KİK kararına karşı dava açma süresi ne kadardır?

Kamu İhale Kurulu kararlarına karşı dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren 30 gündür. İhale uyuşmazlıkları “ivedi yargılama usulüne” tabi olduğu için genel dava açma süresi olan 60 günlük süre burada uygulanmaz. 30 günlük sürenin geçirilmesi hak kaybına yol açar.

3. Sözleşme imzalandıktan sonra KİK’e başvurulabilir mi?

Kural olarak sözleşme imzalandıktan sonra Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvurusunda bulunulamaz. Sözleşmenin imzalanması ile birlikte ihale süreci idari aşama olarak tamamlanmış sayılır. Ancak sözleşme imzalanmış olsa dahi, ihale sürecindeki hukuka aykırılıklar nedeniyle genel hükümlere göre idari yargıda iptal davası açılması mümkündür, fakat bu süreç KİK denetiminin dışında kalır.