Kamu ihaleleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yürütülen sıkı usul ve esaslara tabi süreçlerdir. Bu süreçlerde, ihaleye katılan adaylar veya istekliler, hukuka aykırı olduğunu düşündükleri idari işlemlere karşı şikayet ve itirazen şikayet yollarına başvurma hakkına sahiptir. İlk aşamada ihaleyi yapan idareye yapılan şikayetin reddedilmesi veya süresinde cevap verilmemesi üzerine, ikinci ve nihai idari başvuru mercii Kamu İhale Kurumu’dur (KİK). Ancak KİK’in de bu başvuruyu reddetmesi durumunda, bu karar idari yargı denetimine tabidir.

İtirazen Şikayet Başvuru Süreci ve KİK Kararları

Kamu İhale Kanunu, ihale sürecindeki hukuka aykırılıkların giderilmesi için kademeli bir başvuru sistemi öngörmüştür. İlgililer, öncelikle şikayete konu olan işlemin farkına vardıkları veya tebliğ aldıkları tarihten itibaren belirli süreler içinde ihaleyi yapan idareye başvurmak zorundadır. İdarenin bu şikayeti reddetmesi, kısmen kabul etmesi veya süresinde (genellikle 10 gün) cevap vermemesi halinde itirazen şikayet yolu açılır.

İtirazen Şikayet Başvurusu Nedir?

İtirazen şikayet, 4734 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca, idareye yapılan şikayet başvurusunun sonuçsuz kalması üzerine, Kamu İhale Kurumu’na yapılan başvurudur. Bu başvuru, idarenin kararının bildirimini izleyen 10 gün içinde yapılmalıdır. KİK, bu başvuruyu hem usul (süre, ehliyet vb.) hem de esas yönünden inceler. KİK’in vereceği karar nihai idari karar niteliğindedir ve bu karara karşı idareye tekrar başvurulamaz.

KİK’in Karar Tipleri ve Ret Kararı

KİK, yaptığı inceleme sonucunda çeşitli kararlar verebilir. Bunlar; başvurunun reddi, ihalenin iptali, düzeltici işlem belirlenmesi veya başvurunun usul yönünden reddi şeklinde olabilir. KİK ret kararı, Kurum’un yaptığı esasa ilişkin incelemede, şikayetçinin iddialarını haksız bulduğu ve idarenin ihale işleminde bir hukuka aykırılık tespit etmediği anlamına gelir. Bu karar, başvuru sahibine tebliğ edilir ve ihale süreci bu karar doğrultusunda devam eder.

KİK’in Ret Kararına Karşı Yargı Yolu: İptal Davası

Kamu İhale Kurumu’nun verdiği ret kararları, idari işlem niteliğindedir. Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Dolayısıyla, KİK’in itirazen şikayet başvurusunu esastan veya usulden reddetmesi durumunda, bu kararın hukuka aykırı olduğunu düşünen başvuru sahibi, idari yargıda iptal davası açma hakkına sahiptir.

İptal Davası Açma Süresi ve Yetkili Mahkeme

KİK kararlarına karşı açılacak iptal davaları, genel idari dava açma süresinden farklı bir süreye tabidir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 57. maddesi uyarınca, KİK’in nihai kararlarının (ret kararları dahil) tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde dava açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki genel yetki kuralları uyarınca, Kamu İhale Kurumu’nun (merkezi Ankara’da bulunduğu için) ülke genelindeki tüm ihalelerle ilgili verdiği kararlara karşı açılacak iptal davalarında yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemeleri‘dir.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru 1: KİK’in itirazen şikayeti reddetme kararına karşı dava açma süresi ne kadardır?

Cevap: KİK’in ret kararının başvuru sahibine tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.

Soru 2: KİK kararına karşı açılan iptal davası ihaleyi otomatik olarak durdurur mu?

Cevap: Hayır, davanın açılmış olması ihalenin yürütmesini veya sözleşmenin imzalanmasını otomatik olarak durdurmaz. Davacının, dava dilekçesinde ayrıca “yürütmenin durdurulması” (YD) talep etmesi gerekir. Mahkeme, telafisi güç veya imkansız zararların doğacağı ve idari işlemin (KİK kararının) açıkça hukuka aykırı olduğu kanaatine varırsa yürütmenin durdurulmasına karar verebilir.

Soru 3: İptal davası kazanılırsa ihale sürecine ne olur?

Cevap: Mahkemenin KİK’in ret kararını iptal etmesi durumunda, KİK’in bu mahkeme kararına uyması ve kararın gerekçesine göre yeni bir işlem tesis etmesi (örneğin, şikayeti tekrar esastan incelemesi, düzeltici işlem belirlemesi veya ihaleyi iptal etmesi) gerekir. Bu karar, 4734 sayılı Kanun’un 57. maddesi uyarınca taraflara ve ilgili idareye bildirilir.