Kamu ihaleleri, kamunun kaynaklarını kullandığı ve rekabetin adil bir şekilde işlemesini gerektirdiği için sıkı usul ve esaslara tabidir. Bu sürecin denetimini yapan en üst merci Kamu İhale Kurumu (KİK) olarak karşımıza çıkmaktadır. KİK, ihale sürecindeki şikayetleri inceleyerek karara bağlar. Ancak KİK tarafından verilen kararlar da idari bir işlem niteliğinde olup, hukuka aykırı olduğu düşünüldüğünde yargı denetimine tabidir. İhale sürecindeki bir tarafın, KİK kararı nedeniyle hak kaybına uğradığını düşünmesi halinde başvurabileceği en etkin yol iptal davası açmaktır.

KİK Kararlarına Karşı Yargı Yolunun Ön Şartı: İtirazen Şikayet

KİK kararlarına karşı doğrudan dava açmak, usul ekonomisi ve idari başvuruların zorunluluğu ilkesi gereğince genellikle mümkün değildir. Kanun koyucu, yargı yoluna başvurmadan önce idarenin kendi içindeki denetim mekanizmalarının kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Bu, kamu ihale hukukunda “itirazen şikayet” olarak adlandırılır.

İtirazen Şikayet Başvurusu Nedir ve Neden Zorunludur?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca, ihale sürecindeki hukuka aykırılıklar nedeniyle öncelikle ihaleyi yapan idareye “şikayet” başvurusunda bulunulur. İdarenin bu şikayeti reddetmesi, süresi içinde cevap vermemesi veya verdiği cevabın yeterli bulunmaması halinde, bir sonraki adım olarak Kamu İhale Kurumu’na “itirazen şikayet” başvurusunda bulunulur.

Bu başvuru, bir dava şartıdır. Yani, KİK’e itirazen şikayet yolunu tüketmeden, doğrudan idare mahkemesi nezdinde dava açarsanız, davanız “idari merci tecavüzü” nedeniyle usulden reddedilecektir. Bu nedenle KİK kararına karşı dava açmanın ilk adımı, o kararın dayanağı olan itirazen şikayet sürecini tamamlamış olmaktır.

Şikayet Başvurusunun Sonuçları ve Yargı Yolunun Açılması

İtirazen şikayet başvurunuz üzerine KİK bir inceleme yapar. Bu inceleme sonucunda KİK; başvurunun reddine, ihalenin iptaline, düzeltici işlem belirlenmesine veya farklı bir karar verebilir. İşte bu nihai KİK kararı size (veya vekilinize) tebliğ edildikten sonra, bu kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, yargı yolu açılmış olur. Eğer KİK belirli bir süre içinde (kanunda belirtilen sürelerde) cevap vermezse, bu durum “zımni ret” olarak kabul edilir ve bu durumda da dava açma hakkınız doğar.

KİK Kararları İçin İptal Davası Süreci

KİK’in itirazen şikayet başvurunuz hakkında verdiği nihai kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, bu kararın iptali için bir iptal davası açmanız gerekmektedir. Bu dava, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri veya birkaçı ile hukuka aykırı olduğunun tespiti ve iptali talebini içerir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme: Dava Nerede Açılır?

KİK kararlarına karşı açılacak iptal davalarında görevli mahkeme, İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca idare mahkemesi olarak belirlenmiştir.

Yetkili mahkeme ise, idari işlemleri tesis eden idarelerin bulunduğu yerin idare mahkemesidir. Kamu İhale Kurumu’nun merkezi Ankara’da olduğundan, KİK’in ülke çapındaki tüm ihaleler için verdiği itirazen şikayet kararlarına karşı açılacak davalarda yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemeleridir. Dava dilekçesi, yetkili Ankara İdare Mahkemesi’ne hitaben yazılmalı ve gerekli harç ve masraflar ödenerek tevzi bürosuna teslim edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: KİK kararına karşı doğrudan dava açabilir miyim?

Cevap: Hayır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca, KİK kararlarına karşı dava açabilmek için öncelikle idareye “şikayet” ve sonrasında KİK’e “itirazen şikayet” başvuru yollarının tüketilmiş olması zorunludur. Bu yollar tüketilmeden açılan davalar usulden reddedilir.

Soru 2: KİK iptal davası açma süresi ne kadardır?

Cevap: Kamu İhale Kanunu, genel idari dava açma süresinden (60 gün) farklı ve daha kısa bir süre öngörmüştür. KİK’in itirazen şikayet kararının ilgili tarafa tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması halinde dava hakkı ortadan kalkar.

Soru 3: İptal davası açmak ihalenin yürütmesini otomatik olarak durdurur mu?

Cevap: Hayır, dava açılmış olması idari işlemin (yani KİK kararının ve dolayısıyla ihale sürecinin) yürütmesini tek başına durdurmaz. İhale sürecinin devam etmesi halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğmasını önlemek için, dava dilekçesinde mutlaka “yürütmenin durdurulması” (YD) talep edilmelidir. Mahkeme, YD talebini ayrıca değerlendirir ve şartların oluştuğuna kanaat getirirse ihalenin yürütmesini durdurabilir.