Günümüz ticaret dünyasında şirketlerin sürdürülebilir bir büyüme yakalayabilmesi, sadece ekonomik stratejilere değil, aynı zamanda sağlam bir hukuki altyapıya sahip olmalarına bağlıdır. Ticari hayatın dinamikleri, mevzuat değişiklikleri ve sektörel riskler, şirketlerin karşılaştığı hukuki sorunları giderek karmaşıklaştırmaktadır. Bu noktada, “sorun çıktıktan sonra çözüm aramak” yerine, riskleri önceden öngörüp tedbir almayı amaçlayan önleyici hukuk danışmanlığı kavramı önem kazanmaktadır. Bir şirketin kuruluş aşamasından tasfiyesine kadar geçen süreçte; Ticaret Hukuku, İş Hukuku ve Sözleşmeler Hukuku gibi temel alanlarda profesyonel destek alması, maddi ve itibar kayıplarının önüne geçilmesindeki en etkili yoldur.

Kurumsal İşleyişin Temeli: Ticaret ve Şirketler Hukuku

Bir işletmenin hukuki varlığını sağlıklı bir şekilde sürdürebilmesi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine tam uyumla mümkündür. Şirketler hukuku danışmanlığı, sadece şirketin kuruluşuyla sınırlı değildir; şirketin yaşayan bir organizma olarak günlük faaliyetlerinin yasal zeminde yürütülmesini kapsar.

Şirket ana sözleşmesinin hazırlanması, genel kurul ve yönetim kurulu toplantılarının usulüne uygun yapılması, sermaye artırımı veya azaltımı süreçleri, hisse devirleri ve nevi (tür) değişiklikleri bu kapsamda değerlendirilir. Özellikle çok ortaklı yapılarda, ortaklar arası uyuşmazlıkların önlenmesi ve azınlık haklarının korunması adına “Hissedarlar Sözleşmesi” gibi ek protokollerin düzenlenmesi, şirketin geleceği için hayati önem taşır. Ayrıca birleşme ve devralma (M&A) süreçlerinde yapılacak hukuki inceleme (Due Diligence), şirketin karşılaşabileceği gizli borç ve risklerin tespiti için zorunludur.

Operasyonel Süreçlerde Sözleşme ve İş Hukuku Yönetimi

Şirketlerin dış dünyayla (müşteriler, tedarikçiler) ve iç dünyasıyla (çalışanlar) kurduğu ilişkilerin tamamı hukuki bir zemine oturur. Bu ilişkilerin belgelendirilmesi ve yasal koruma altına alınması, danışmanlık hizmetinin en yoğun olduğu iki ana alanı oluşturur: Sözleşmeler ve İş Hukuku.

Sözleşme Hukuku ve Risk Analizi

Ticari hayatta “söz uçar, yazı kalır” prensibi esastır. Ancak her yazılı metin, hukuken geçerli ve koruyucu bir sözleşme değildir. Sözleşme yönetimi, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde şirketin taraf olduğu alım-satım, hizmet, bayilik, distribütörlük ve gizlilik (NDA) sözleşmelerinin hazırlanmasını ve incelenmesini kapsar. İyi bir sözleşme, sadece tarafların borçlarını değil; cezai şartları, fesih süreçlerini, mücbir sebepleri ve yetkili mahkemeyi net bir şekilde belirlemelidir. Hukuk danışmanlığı, imza öncesinde maddelerin şirketin lehine revize edilmesini sağlayarak, olası bir uyuşmazlıkta şirketin elini güçlendirir.

İş Hukuku ve Çalışan İlişkileri

Şirketlerin en büyük gider kalemlerinden ve aynı zamanda en büyük risk alanlarından biri işçi-işveren ilişkileridir. 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuat, işçiyi koruyan bir yapıya sahiptir. Bu nedenle işverenlerin işe alım süreçlerinden iş akdinin feshine kadar her adımı titizlikle atması gerekir.

Personel özlük dosyalarının eksiksiz tutulması, iş sözleşmelerinin (belirli/belirsiz süreli) doğru kurgulanması, fazla mesai ve izin süreçlerinin hukuka uygun yönetilmesi, iş kazalarına karşı iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması danışmanlığın temelini oluşturur. Haksız fesih iddiaları sonucu açılan işe iade ve kıdem tazminatı davaları, şirketlere ciddi mali yükler getirebilmektedir. Bu nedenle, fesih süreçlerinin mutlaka hukuki denetimden geçerek, tutanak ve ihtarnamelerle desteklenmesi gerekir.

Kişisel Verilerin Korunması (KVKK) ve Uyum

Dijitalleşen dünyada şirketler için en kritik konulardan biri de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uyumdur. Müşteri verilerinden çalışan bilgilerine kadar işlenen tüm verilerin hukuka uygun saklanması, işlenmesi ve imha edilmesi gerekir. Aydınlatma metinlerinin hazırlanması, açık rıza beyanlarının alınması ve VERBİS kaydının yapılması, şirket hukuk danışmanlığının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. İhlal durumunda Kurul tarafından kesilen idari para cezaları çok yüksek meblağlara ulaşabildiğinden, bu alandaki uyum süreci sürekli güncellenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Hukuk danışmanlığı hizmeti neleri kapsar, davalar dahil midir?

Genel hukuk danışmanlığı; sözleşme incelemeleri, hukuki görüş (mütalaa) verilmesi, ihtarname hazırlanması ve şirketin günlük hukuki sorularının yanıtlanmasını kapsar. Dava takibi (icra ve mahkeme süreçleri) genellikle danışmanlık hizmetinden ayrı olarak, dava başına veya ayrı bir anlaşma ile yürütülen bir süreçtir. Ancak tam kapsamlı paketlerde her iki hizmet de birleştirilebilir.

2. Küçük ölçekli şirketlerin de hukuk danışmanına ihtiyacı var mıdır?

Evet. Hukuki riskler şirketin büyüklüğüne bakmaz. Aksine, küçük ölçekli şirketler veya startup’lar, büyük bir tazminat davası veya idari para cezası ile karşılaştıklarında finansal yapıları daha kırılgan olduğu için iflas riskiyle yüzleşebilirler. Kuruluş aşamasında doğru hukuki temellerin atılması, büyüme sürecini hızlandırır ve güvenli kılar.

3. Önleyici hukuk hizmetinin şirkete faydası nedir?

Önleyici hukuk hizmeti, “yangın çıktıktan sonra söndürmek” yerine “yangın çıkmasını engellemek” prensibine dayanır. Bu yaklaşım, şirketi uzun ve masraflı dava süreçlerinden korur. Yargılama giderleri, avukatlık ücretleri ve zaman kaybı düşünüldüğünde, düzenli danışmanlık hizmeti almak, dava sonucunda ödenecek bedellerden çok daha ekonomiktir.