Evlilik, işçi ve işveren ilişkilerinde kanunla özel olarak düzenlenmiş fesih sebeplerinden biridir. Yürürlükteki mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, çalışanların evlilik sebebiyle işten ayrılma durumunda tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hak, belirli kanuni şartlara bağlanmıştır ve hesaplama usulleri diğer tazminat türleriyle benzerlik gösterse de fesih süreci açısından kendine has kurallar içerir. Hukuki sürecin doğru işletilmesi, işçinin hak kaybına uğramasını engeller.

Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Alma Şartları

Kanun koyucu, bu hakkı yalnızca kadın işçiler için tanımıştır. Erkek işçilerin evlenmeleri halinde bu maddeye dayanarak iş sözleşmelerini feshetme ve tazminat talep etme hakları bulunmamaktadır. İşçinin evlilik nedeniyle işten ayrılma hakkını kullanabilmesi için işyerinde en az 1 tam yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin belirli ve belirsiz süreli sözleşme türlerinden hangisi olduğuna bakılmaksızın fesih iradesini işverene yazılı olarak bildirmesi şarttır.

Kadın İşçilere Tanınan Bir Yıllık Süre

Resmi nikah tarihinden itibaren tam 1 yıl içerisinde bu hakkın kullanılması zorunludur. İşçi, bir yıllık yasal süre dolmadan işverene evlilik cüzdanı sureti ve fesih dilekçesi ile başvurmalıdır. Bir yıllık süre geçirildikten sonra yapılan başvurularda, işçinin evlilik nedeniyle kıdem tazminatı talep etme hakkı düşer ve işveren tazminat ödemekle yükümlü tutulamaz.

Evlilik Tarihinin Başlangıcı ve İspatı

Dini nikah veya nişanlılık gibi durumlar kanun önünde geçerli fesih sebebi sayılmaz. Sürenin başlangıcı, resmi nikah memuru önünde atılan imza tarihidir. İşçi, istifa dilekçesinde ayrılma gerekçesinin açıkça “evlilik” olduğunu belirtmeli ve resmi evlilik belgesini muhakkak suretle işverene ibraz ederek durumu ispat etmelidir.

Evlilik Tazminatı Hesaplama Yöntemi ve Haklar

Evlilik sebebiyle sözleşmenin feshi durumunda, işçiye ödenecek miktar standart kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama usullerine göre belirlenir. Ancak burada sadece kıdem tazminatı söz konusudur; işçi kendi isteğiyle ayrıldığı için ihbar tazminatına hak kazanamaz ve işverene ihbar süresi kullandırmak zorunda değildir.

Brüt Ücret Üzerinden Tazminatın Belirlenmesi

Hesaplama yapılırken işçinin son aldığı giydirilmiş brüt ücret (çıplak ücrete ek olarak yol, yemek, ikramiye gibi sürekli ödemelerin eklenmiş hali) dikkate alınır. İşyerinde çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında tazminat ödenir. Bir yıldan arta kalan aylar ve günler de oranlanarak hesaplamaya dahil edilir. İşveren tazminatı ödemekten kaçınırsa, işçi arabuluculuk sürecinin ardından yasal faiziyle birlikte alacağını tahsil etmek için kıdem ve ihbar tazminatı ödenmezse başvurulacak yasal yolları işleterek dava açabilir. Hukuki süreçte en önemli nokta, kıdem tazminatı hesaplama işleminde her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen kıdem tazminatı tavan ücretinin aşılmamasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Evlilik sebebiyle istifa eden kadın işçi ihbar tazminatı alabilir mi?

Hayır, alamaz. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi gereğince evlilik sebebiyle sözleşmesini fesheden işçi yalnızca kıdem tazminatına hak kazanır. İşçinin kendi iradesiyle ayrılması söz konusu olduğundan, işverenden ihbar tazminatı talep edilemez.

1. Evlilik tazminatı hakkı evlendikten ne kadar süre sonra sona erer?

Resmi nikah tarihinden itibaren tam 1 (bir) yıl geçmesiyle birlikte bu hak yasal olarak sona erer. Kadın işçinin bu bir yıllık süre dolmadan fesih bildirimini evlilik cüzdanı ile birlikte işverene sunması zorunludur.

1. Erkek işçiler de evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilir mi?

Hayır. Kanun koyucu bu hakkı sadece kadın işçilere tanımıştır. Erkek işçilerin evlilik sebebiyle sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatı alma hakkı bulunmamaktadır.