Türkiye’de bulunan yabancıların kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığını tehdit etmeleri ya da vize ve ikamet ihlali yapmaları durumunda uygulanan idari yaptırımların başında sınır dışı (deport) kararı gelmektedir. Bu karar alınırken veya yabancıların Türkiye’ye girişi yasaklanırken, Göç İdaresi Başkanlığı tarafından kişilerin sicillerine işlenen özel harf ve rakam kombinasyonlarına tahdit (deport) kodları denir. Bu kodlar, yabancının hangi gerekçeyle sınır dışı edildiğini ve ülkeye giriş yasağının niteliğini belirler.

Yabancılar Hukukunda Tahdit (Deport) Kodlarının İşlevi

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamında, Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek, vizesi iptal edilecek veya ülkeden çıkarılacak yabancılar için idari bir işlem olarak tahdit kodları tesis edilir. Bu kodların varlığı, yabancıların Türkiye’deki tüm yasal süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Özellikle Türkiye’de iltica ve uluslararası koruma başvurusu gibi hassas süreçlerde, kişinin sicilinde bulunan tahdit kodları başvurunun reddedilmesine yol açabilmektedir.

Türkiye’de En Sık Karşılaşılan Tahdit Kodları ve Anlamları

Yabancıların kural ihlali türüne göre sicillerine işlenen tahdit kodları genellikle Ç, G ve V gibi harflerle sınıflandırılır. Yabancılar hukukunda en sık karşılaşılan bazı kodlar şunlardır:

• V-84 kodu: İkamet izni şartlarına uymayan veya vize süresini ihlal eden (overstay) yabancılara uygulanır. Çıkışta para cezasının ödenip ödenmemesine göre giriş yasağı süresi değişir.
• Ç-113 Kodu: Türkiye’ye yasa dışı yollardan giren veya ülkeden yasa dışı yollardan çıkış yapan kişilere konulur.
• Ç-114 Kodu: Hakkında adli işlem yapılan yabancılara tatbik edilir.
• G-87 Kodu: Genel güvenlik açısından tehlike arz ettiği değerlendirilen yabancılar için tesis edilen, oldukça ağır sonuçları olan bir tahdit kodudur.

Deport Kodlarının Yabancıların Statüsüne Etkisi

Siciline tahdit kodu işlenen bir yabancı, kural olarak kodun süresi dolana veya kod hukuki yollarla mahkeme kararıyla iptal edilene kadar Türkiye’ye yasal olarak giremez, yeni bir vize veya ikamet izni alamaz. Ayrıca, Türkiye’de çalışma hayatına katılmak isteyen ancak vize ihlali sebebiyle sicilinde kod bulunan kişilerin durumu karmaşıktır. Bu kişilerin yasal çalışma zeminine kavuşup kavuşamayacağı, kaçak durumda olan yabancılar için çalışma izni alınabilir mi hususundaki hukuki şartların incelenmesi ve öncelikle sicildeki kodun etkisiz hale getirilmesi ile mümkündür.

Tahdit Kodlarının Kaldırılması ve İptal Süreci

Hakkında tahdit kodu tesis edilen bir yabancının bu kodu kaldırması için başvurabileceği iki temel hukuki yol bulunmaktadır. Bunlardan ilki, idari yargı yoluna başvurmadan meşruhatlı vize (çalışma, eğitim, tedavi veya evlilik amaçlı özel vizeler) alarak ülkeye giriş yapmaktır. Meşruhatlı vize, genel giriş yasağını istisnai olarak delen bir uygulamadır. Ancak kalıcı çözüm, kodun idari yargı kararıyla iptal edilmesidir.

İdare Mahkemesinde İptal Davası Açılması

Hukuka aykırı, mesnetsiz veya eksik inceleme ile tesis edildiği düşünülen kodların tamamen silinmesi için yetkili İdare Mahkemelerinde tahdit kodlarının iptali davası açılması zorunludur. 6458 sayılı YUKK ve İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince, idari işlemin ilgiliye tebliğinden itibaren yasal dava açma süresi içinde iptal davası ikame edilmelidir. Dava dilekçesinde, idarenin tesis ettiği kod koyma işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu somut delillerle ispatlanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Sınır dışı (deport) kararına itiraz süresi kaç gündür?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesine iptal davası açılmalıdır. Dava açılması, kural olarak sınır dışı etme işlemini dava sonuçlanıncaya kadar durdurur (terör, kamu düzeni ve kamu güvenliği istisnaları hariç).

2. V-84 tahdit kodu nasıl kaldırılır?

Vize veya ikamet ihlali nedeniyle konulan V-84 kodu, ihlal süresine bağlı olarak 1 aydan 5 yıla kadar giriş yasağı getirebilir. Yabancı, Türkiye’den çıkış yaparken ihlalden doğan idari para cezasını öderse bu yasak süresi genellikle uygulanmaz veya kısalır. Kod konulmuşsa, Türkiye dışındaki konsolosluklardan çalışma veya öğrenci gibi sebeplerle “meşruhatlı vize” alınarak ülkeye girilebilir ya da kodun haksız olduğu düşünülüyorsa İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

3. Tahdit kodu veya deport kararı olan bir yabancı Türkiye’ye tekrar girebilir mi?

Normal şartlarda sicilinde aktif bir giriş yasağı (tahdit kodu) bulunan yabancı sınır kapılarından ülkeye alınmaz. Ancak, yabancı kendi ülkesindeki Türk konsolosluklarına başvurarak özel nitelikli “meşruhatlı vize” alırsa veya açtığı idari davayı kazanarak kodu sildirirse Türkiye’ye yasal giriş yapabilir.